Kısa cevap
PVSK 5, parmak izi alınabilecek grupları, kayıt sistemini, fotoğraf alma ayrımını ve kayıtların kullanım sınırlarını düzenler. Parmak izi ile fotoğraf için listedeki bütün grupları otomatik olarak aynı kabul etme. Kayıtlar gizlidir ve kanunda belirtilen amaçlar dışında kullanılamaz.
Bu rehber, sınava hazırlık için temel madde ayrımlarını açıklar. Kişisel bir olayın hukuki değerlendirmesi için kullanılamaz. Sınav kapsamını ilgili dönemin PAEM duyurusu ve yönetmeliğinden kontrol et.
Kimlerden parmak izi alınır?
Maddenin ilk fıkrasında gönüllüler; silah ruhsatı, sürücü belgesi, pasaport veya yerine geçen belge için başvuranlar; kolluk veya özel güvenlik görevlisi olarak istihdam edilenler; vatandaşlık başvurusu yapanlar; sığınma talep eden veya gerekli görülen ülkeye giriş yapan yabancılar ve gözaltına alınanlar sayılır.
Bu listeyi yalnız suç şüphesiyle ilişkilendirmek yanlıştır. Bazı kayıtların nedeni başvuru veya istihdam sürecidir. İlk fıkraya göre alınan parmak izi, kişinin kimliği ile ne zaman ve kim tarafından alındığı belirtilerek kaydedilir; alınma sebebi sisteme kaydedilmez. Sebep ile kayıt zamanı farklı bilgi alanlarıdır.
Fotoğraf, olay yeri izi ve başka kanunlardan gelen kayıt
Kanun, ilk fıkranın gönüllülere ilişkin (a) bendini fotoğraf alma düzeninin dışında tutar. İlk fıkranın diğer bentlerindeki kişiler ile dördüncü fıkranın kapsamındakilerin fotoğrafları da alınarak parmak iziyle birlikte kaydedilir. Bu nedenle ‘parmak izi alınan herkesten aynı hükümle fotoğraf da alınır’ cümlesi doğru bir özet değildir.
Olay yerinde bulunan ve kime ait olduğu henüz bilinmeyen iz, kişinin kimliği bilinen kayıtla aynı şekilde anlatılmaz. Kimlik tespitine kadar ilgili soruşturma dosya numarasıyla kaydedilir. Madde ayrıca CMK 81 ve 5275 sayılı Kanun 21 kapsamında alınan parmak izlerinin bu sisteme kaydını da düzenler.
Kullanım amacı, gizlilik ve silinme
Kayıtlar kimlik tespiti, suçun önlenmesi veya soruşturma ve kovuşturmada maddi gerçeğin ortaya çıkarılması amaçlarıyla kullanılabilir. Mahkeme, hâkim, Cumhuriyet savcısı ve kolluk bu amaç çerçevesinde sayılır. Hangi görevlinin hangi amaçla kullandığının denetlenmesine imkân veren güvenlik sistemi de düzenlenmiştir.
Silinme hükmünde iki sınır birlikte yer alır: kişinin ölümünden itibaren on yıl ve her hâlde kayıt tarihinden itibaren seksen yıl. Biri olay tarihine, diğeri kaydın başlangıcına bağlanmıştır. Bu sayıları karıştırmamak için başlangıç olaylarını ayrı yaz. Gizlilik hükmünü, verilere hiçbir yetkili makamın hiçbir koşulda erişemeyeceği şeklinde de yorumlama.
Adım adım nasıl ilerlenir?
Grupları kaynağa göre ayır
Gönüllü, başvuru, istihdam ve gözaltı gibi farklı nedenleri tek başlıkta ezberleme.
Fotoğraf istisnasını işaretle
Gönüllülere ilişkin bendin fotoğraf hükmündeki yerini kontrol et.
Kayıt alanlarını karşılaştır
Kim, ne zaman ve hangi kimlikle bilgisini alınma sebebinden ayır.
Sürelerin başlangıcını yaz
Ölüm tarihi ile kayıt tarihini iki ayrı zaman çizgisine yerleştir.
Yanlış bilgiye götüren üç hata
Herkes için aynı işlem
Parmak izi ile fotoğraf alınacak gruplar bire bir aynı ifade edilmemiştir.
Sebep ve zamanı karıştırmak
Alınma sebebinin yazılmaması, kayıt zamanının da tutulmadığı anlamına gelmez.
Gizliliği sınırsız kullanım sanmak
Kayıtlara erişim kanundaki amaç ve yetki sınırları içindedir.
Açıklamalı örnek sorular
Önce cevabını düşün, sonra soruya dokunarak çözümü aç. Bu alıştırmalar özgündür; resmî çıkmış soru değildir.
1. İlk fıkraya göre alınan parmak iziyle ilgili hangi bilgi sisteme kaydedilmez?Cevabı ve açıklamayı göster
Doğru cevap C. Zaman, görevli ve kimlik bilgileri kayıt düzeninde bulunur; alınma sebebinin kaydedilmemesi ayrıca düzenlenmiştir.
2. Fotoğraf alma hükmü ilk fıkranın hangi grubunu hariç tutar?Cevabı ve açıklamayı göster
Doğru cevap A. Fotoğrafa ilişkin fıkra, ilk fıkranın (a) bendini hariç tutar. Bu soru yalnız madde 5’teki düzenlemeyi ölçer.
3. Her hâlde kayıt tarihinden itibaren hangi süre sonunda kayıtlar silinir?Cevabı ve açıklamayı göster
Doğru cevap B. Seksen yıllık sınır kayıt tarihine bağlıdır. Ölümden itibaren on yıllık süre ayrı başlangıç noktasına sahiptir.
Bu çalışmayı mobil uygulamada sürdür
Kontrol edilen resmî kaynaklar
Kaynak kontrolü: 6 Kasım 2026. Hukuki açıklamalar Adalet Bakanlığının UYAP birleştirilmiş metnindeki belirtilen maddelerle karşılaştırıldı. PAEM yönetmeliği sınav bağlamı içindir; bir maddenin sınavda kesin sorulacağını göstermez. Kanun değişikliği ve iptal notlarını resmî metinden ayrıca kontrol et.
- Adalet Bakanlığı UYAP — 2559 sayılı Kanun, birleştirilmiş metin
- PAEM Giriş ve Eğitim-Öğretim Yönetmeliği
Bir kaynak açılmıyor veya daha yeni bir duyuru görüyorsan iletişim sayfasından bildir. Kaynak yeniden kontrol edilmeden sayfadaki kontrol tarihi değiştirilmez.
Sık sorulanlar
Olay yerinden alınan ve sahibi bilinmeyen parmak izi nasıl kaydedilir?
Kime ait olduğu belirleninceye kadar ilgili soruşturma dosya numarasıyla sisteme kaydedilir.
Parmak izi kayıtları her amaçla kullanılabilir mi?
Hayır. Kayıtlar gizlidir; kanunun belirlediği kimlik tespiti, suçun önlenmesi ve adli süreçte maddi gerçeğin ortaya çıkarılması amaçları dışında kullanılamaz.


