Kısa cevap
Kabahat, kanunun karşılığında idari yaptırım öngördüğü haksızlıktır. İdari para cezasını adli para cezasıyla, idari tedbiri hapis cezasıyla eşitleme. Bu rehber 2–4, 9, 11, 13 ve 16–18. maddelerdeki temel ayrımları çalıştırır; yıllık ceza tarifesi veya kişisel itiraz süresi hesaplayıcısı değildir.
Bu rehber, sınava hazırlık için temel madde ayrımlarını açıklar. Kişisel bir olayın hukuki değerlendirmesi için kullanılamaz. Sınav kapsamını ilgili dönemin PAEM duyurusu ve yönetmeliğinden kontrol et.
Genel kanun ve kanunilik: fiil ile yaptırım farklıdır
3. maddede kanun yoluna ilişkin hükümlerin diğer kanunlarda aksine hüküm yoksa uygulanacağı belirtilir. Diğer genel hükümler ise idari para cezası veya mülkiyetin kamuya geçirilmesi yaptırımını gerektiren fiiller bakımından düzenlenir. ‘Her özel kanunun bütün başvuru yolları aynıdır’ şeklinde bir sonuç çıkarma.
4. maddede kabahat fiili kanunda tanımlanabilir; kanunun çizdiği kapsam ve koşullar içindeki çerçeve, idarenin genel ve düzenleyici işlemleriyle doldurulabilir. Buna karşılık yaptırımın türü, süresi ve miktarı ancak kanunla belirlenir. Fiilin çerçevesi ile yaptırım koyma yetkisini aynı cümlede sınırsızlaştırma.
Kast, taksir ve teşebbüs
9. maddeye göre kanunda açık hüküm yoksa kabahat hem kasten hem taksirle işlenebilir. Suçlara ilişkin genel ezberi burada aynen kullanmak yanlış sonuca götürebilir. Önce kabahat mi suç mu sorulduğunu, ardından özel hüküm bulunup bulunmadığını belirle.
13. maddede kabahate teşebbüsün cezalandırılmaması genel kuraldır. İlgili kanunda teşebbüsün cezalandırılacağına dair hüküm bulunması saklıdır. ‘Hiçbir kabahatte teşebbüs cezalandırılamaz’ ifadesi istisnayı siler. Kısa bir çalışma kartında genel kural ve istisna yan yana yer almalıdır.
Yaş sınırı ve yaptırım türleri
11. madde, fiili işlediğinde 15 yaşını doldurmamış çocuk hakkında idari para cezası uygulanamayacağını düzenler. Yaş, karar tarihine değil fiil tarihine bağlanır. Kuralı 18 yaş veya bütün tedbirler için aynı kapsam şeklinde değiştirme.
16. maddede idari yaptırımlar, idari para cezası ve idari tedbirler olarak ayrılır. Tedbirler arasında mülkiyetin kamuya geçirilmesi ve ilgili kanunlardaki diğer tedbirler bulunur. 18. maddede mülkiyetin kamuya geçirilmesi için açık kanun hükmü aranır; her kabahatte kendiliğinden uygulanmaz.
Ödeme, indirim ve yıllık tutar birbirinden ayrılır
17/6’ya göre kendi kanununda ödeme süresi bulunmayan idari para cezası, tebliğinden itibaren bir ay içinde ödenir. Ödeme süresi içinde ödemede yüzde 25 indirim düzenlenir. Ödeme yapılması kanun yoluna başvurma hakkını etkilemez. Bu nedenle ‘ödediysen hiçbir başvuru yapamazsın’ seçeneği doğru değildir.
Ödeme süresi ile kanun yoluna başvuru süresi aynı değildir. İtiraz sorularında 3 ve 27. maddeler, özel kanun ve kararın türü ayrıca değerlendirilir. Bu sayfadaki bir aylık ödeme kuralını itiraz süresi gibi kullanma.
17/7 maktu idari para cezalarının yıllık yeniden değerleme artışını düzenler; nispi cezalara aynı fıkra uygulanmaz. Kanundaki eski temel tutarı bugünün ödenecek cezası diye sunmak yanıltıcı olabilir. Bu rehberde yıllık tarife iddiası yerine kural ve hesap türü öğretilir.
Adım adım nasıl ilerlenir?
Soruda suç mu kabahat mi anlatıldığını ve özel hüküm bulunup bulunmadığını belirle
Fiili tanımlayan çerçeve ile yaptırımın tür, süre ve miktarını ayır
Yaş ve süre sorularında başlangıç olayını işaretle
ödeme ile itirazı karıştırma.
Özgün soruları çöz
yanlış cevabında kaybolan koşulu veya istisnayı kanun maddesinden tamamla.
Yanlış bilgiye götüren üç hata
Yaşın tarihi
15 yaş sınırını fiil tarihine göre oku.
Ödeme ve başvuru
İndirimli ödemeyi başvuru hakkından vazgeçme olarak kabul etme.
Yıllık tutar
Kanundaki temel rakamı güncel ceza tarifesi sanma; nispi cezayı maktu cezayla karıştırma.
Açıklamalı örnek sorular
Önce cevabını düşün, sonra soruya dokunarak çözümü aç. Bu alıştırmalar özgündür; resmî çıkmış soru değildir.
1. Kabahat karşılığı yaptırımın türü, süresi ve miktarı nasıl belirlenebilir?Cevabı ve açıklamayı göster
Doğru cevap C. İdarenin çerçeve hükmü doldurabilmesi, yaptırımın türünü veya miktarını sınırsızca koyabilmesi anlamına gelmez.
2. Kanunda açık hüküm bulunmayan hâllerde kabahat nasıl işlenebilir?Cevabı ve açıklamayı göster
Doğru cevap A. 9. madde iki kusur biçimini de kapsar. Özel hüküm varsa önce o hüküm değerlendirilir.
3. İdari para cezası bakımından 15 yaş sınırı hangi tarihe göre değerlendirilir?Cevabı ve açıklamayı göster
Doğru cevap D. Fiili işlediği sırada 15 yaşını doldurmamış çocuğa idari para cezası uygulanamaz. Karar tarihinde yaşın büyümüş olması bu başlangıcı değiştirmez.
4. Kabahate teşebbüs için doğru ifade hangisidir?Cevabı ve açıklamayı göster
Doğru cevap B. Genel kuralın yanında özel kanundaki teşebbüs hükmü saklı tutulur. ‘Hiçbir durumda’ ifadesi istisnayı yok sayar.
5. İdari para cezasının ödeme süresi içinde ödenmesi hangi sonucu doğurur?Cevabı ve açıklamayı göster
Doğru cevap C. Kanun indirim oranını yüzde 25 olarak düzenler ve ödeme ile başvuru hakkını ayırır. Başvurunun kendi usul ve süresi ayrıca kontrol edilir.
Bu çalışmayı mobil uygulamada sürdür
Kontrol edilen resmî kaynaklar
Kaynak kontrolü: 6 Kasım 2026. Hukuki açıklamalar Adalet Bakanlığının UYAP birleştirilmiş metnindeki belirtilen maddelerle karşılaştırıldı. PAEM yönetmeliği sınav bağlamı içindir; bir maddenin sınavda kesin sorulacağını göstermez. Kanun değişikliği ve iptal notlarını resmî metinden ayrıca kontrol et.
Bir kaynak açılmıyor veya daha yeni bir duyuru görüyorsan iletişim sayfasından bildir. Kaynak yeniden kontrol edilmeden sayfadaki kontrol tarihi değiştirilmez.
Sık sorulanlar
İdari para cezası ödenince başvuru hakkı biter mi?
5326 madde 17/6, ödemenin kanun yoluna başvurma hakkını etkilemediğini belirtir. Başvurunun süre ve usulü ayrıca değerlendirilir.
Buradaki sorular güncel ceza tutarlarını mı ölçüyor?
Hayır. Sorular yaptırım türü, kusur, yaş, teşebbüs ve ödeme kuralını çalıştırır. Yıllık para cezası tarifesi verilmez.


