PAEM ders çalışma rehberleri · resmî kaynak kontrollü

5901 Türk Vatandaşlığı Kanunu: Kazanma ve Örnek Sorular

5901 sayılı Kanunda soy bağı, doğum yeri, evlenme ve çıkma ayrımlarını öğren. Vatandaşlığın kazanılmasını beş açıklamalı özgün soruyla çalış.

Vatandaşlığı kazanma yollarını simgeleyen iki kâğıt yol, aile figürleri ve boş belgeler
Konuya özel editoryal görsel; resmî kurum görseli değildir.

Kısa cevap

Türk vatandaşlığı doğumla veya sonradan kazanılır. Doğumla kazanma soy bağına ya da doğum yerine dayanabilir; ancak Türkiye’de doğmak tek başına her çocuk için vatandaşlık sağlamaz. Evlenme de doğrudan vatandaşlık kazandırmaz. Bu rehber, başvuru şartı ile vatandaşlığın gerçekten kazanıldığı anı birbirinden ayırır.

Bu rehber, sınava hazırlık için temel madde ayrımlarını açıklar. Kişisel bir olayın hukuki değerlendirmesi için kullanılamaz. Sınav kapsamını ilgili dönemin PAEM duyurusu ve yönetmeliğinden kontrol et.

Örnek sorulara geç →

Doğumla kazanma: soy bağı ve doğum yeri

6. maddeye göre doğumla kazanılan vatandaşlık doğum anından itibaren sonuç doğurur. 7. madde, evlilik içinde Türk ana veya babadan doğumu, Türk anadan evlilik dışında doğumu ve Türk babadan evlilik dışında doğumda soy bağı kurulmasını ayrı düzenler. Sorudaki ana-baba vatandaşlığını ve soy bağı bilgisini atlama.

8. maddede Türkiye’de doğan çocuğun yabancı ana ve babasından dolayı doğumla herhangi bir ülke vatandaşlığını kazanamaması aranır. Yalnız doğum yerini söylemek bütün şartları karşılamaz. Türkiye’de bulunmuş çocuk ise aksi kanıtlanmadıkça Türkiye’de doğmuş kabul edilir. Bu karineyi her doğum olayı için sınırsız vatandaşlık kuralına dönüştürme.

Başvuru şartlarını taşımak mutlak hak değildir

9. madde sonradan kazanmayı yetkili makam kararı, evlat edinilme veya seçme hakkı üzerinden düzenler. 10. madde, aranan şartların varlığının vatandaşlığı kazanmada kişiye mutlak hak vermediğini açıkça belirtir. Başvurabilmek ile vatandaş olmak aynı sonuç değildir.

11. maddede erginlik ve ayırt etme gücü, başvurudan geriye kesintisiz beş yıl ikamet, yerleşme iradesi, genel sağlık, iyi ahlak, yeterli Türkçe, geçim ve millî güvenlik-kamu düzeni şartları birlikte yer alır. Beş yıl ikameti bütün kazanma yollarına genelleme; 12. maddedeki istisnai kazanma ile yeniden kazanma hükümleri ayrıca düzenlenmiştir.

Örneğin 13. maddeye göre çıkma izniyle vatandaşlığı kaybedenler, millî güvenlik bakımından engel yoksa ikamet şartı aranmaksızın Bakanlık kararıyla yeniden kazanabilir. Bu yol, 11. maddedeki beş yıllık genel başvuru şartından ayrıdır.

Evlenme ve evlat edinilme yoluyla kazanma

16. madde, Türk vatandaşıyla evlenmenin doğrudan vatandaşlık kazandırmadığını söyler. En az üç yıldır süren evlilik başvuruya imkân verir. Aile birliği içinde yaşama, evlilikle bağdaşmayan faaliyette bulunmama ve millî güvenlik-kamu düzeni yönünden engel bulunmama da aranır.

Başvurudan sonra Türk vatandaşı eşin ölmesi hâlinde aile birliği içinde yaşama şartı aranmaz. Bu istisna, diğer bütün şartların kalktığı anlamına gelmez. 17. madde, Türk vatandaşlığının evlat edinilme yoluyla kazanılmasını ayrıca düzenler. Türk vatandaşınca evlat edinilen ergin olmayan kişinin millî güvenlik ve kamu düzeni bakımından engel oluşturmaması aranır.

Türk vatandaşlığının kaybı: izin, belge ve sonuç anı

25. madde vatandaşlıktan çıkmak için izin isteyenlerde erginlik ve ayırt etme gücü, yabancı vatandaşlığın kazanılması veya kazanılacağına ilişkin inandırıcı belirtiler, aranmama ve tahdit şartlarını düzenler. 26. maddede çıkma izin belgesi ile çıkma belgesi farklıdır. İzin belgesi karar tarihinden itibaren iki yıl geçerlidir.

27. maddeye göre vatandaşlık, çıkma belgesinin ilgiliye imza karşılığı teslimiyle kaybedilir. İzin belgesinin düzenlenmesi tek başına aynı sonuç değildir. Eşlerden birinin çıkması diğer eşin vatandaşlığını kendiliğinden değiştirmez; çocuklar için ayrı şartlar ve vatansız kalmama sınırı vardır.

Pasaport işlemleriyle vatandaşlık farkı →

Anayasa hukuku çalışma rehberi →

Adım adım nasıl ilerlenir?

01

Olayı doğumla veya sonradan kazanma başlığına yerleştir

02

Soy bağı, doğum yeri, evlenme ve evlat edinme için şartları ayrı yaz

03

Başvuru hakkını, yetkili makam kararını ve hukuki sonuç anını birbirinden ayır

04

Sorulardaki ‘herkes’, ‘otomatik’ ve ‘tek başına’ ifadelerini ilgili maddeyle sınayıp cevabını kontrol et

Yanlış bilgiye götüren üç hata

01

Doğum yeri

Türkiye’de doğan her çocuğun başka koşul aranmadan vatandaş olduğunu söyleme.

02

Evlilik

Üç yılın dolmasını otomatik kazanma olarak öğrenme.

03

Belge ayrımı

Çıkma izin belgesi ile çıkma belgesinin teslimini aynı işlem sanma.

Açıklamalı örnek sorular

Önce cevabını düşün, sonra soruya dokunarak çözümü aç. Bu alıştırmalar özgündür; resmî çıkmış soru değildir.

1. Doğum yeri esasına göre Türkiye’de doğan çocuk için hangi ek koşul belirtilir?A) Ana veya babanın turist olması yeterlidirB) Yabancı ana ve babasından dolayı doğumla hiçbir ülke vatandaşlığını kazanamamasıC) Ailenin pasaportunun bitmesiD) Doğumun herhangi bir hastanede olmasıCevabı ve açıklamayı göster

Doğru cevap B. Madde vatansız kalmayı önleyen koşulu içerir. Doğumun Türkiye’de gerçekleşmesi tek başına bütün şart değildir.

Dayanak: 5901, madde 8

2. Kanundaki başvuru şartlarını taşımak kişiye hangi sonucu sağlar?A) Mutlak ve otomatik vatandaşlıkB) Her durumda aynı gün pasaportC) Vatandaşlık kazanma bakımından mutlak hak sağlamazD) Doğumla vatandaşlıkCevabı ve açıklamayı göster

Doğru cevap C. Şartları taşımak ile yetkili makam kararı sonucunda kazanma farklıdır. Madde mutlak hak doğmadığını açıklar.

Dayanak: 5901, madde 10

3. Türk vatandaşıyla evlilik için doğru ifade hangisidir?A) Doğrudan vatandaşlık kazandırmaz; devam eden en az üç yıllık evlilik ve diğer şartlarla başvuru mümkündürB) Nikâh anında otomatik vatandaşlık kazandırırC) Her durumda beş yıl evlilik gerekirD) Eşlerden biri başvurunca ikisi de vatandaşlığı kaybederCevabı ve açıklamayı göster

Doğru cevap A. Üç yıl bir başvuru şartıdır; doğrudan kazanma anı değildir. Diğer koşullar ayrıca değerlendirilir.

Dayanak: 5901, madde 16

4. Çıkma izin belgesinin geçerlilik süresi hangi başlangıca bağlıdır?A) Doğumdan itibaren iki yılB) Pasaport verilişinden itibaren bir yılC) Evlilikten itibaren üç yılD) Karar tarihinden itibaren iki yılCevabı ve açıklamayı göster

Doğru cevap D. 26. madde karar tarihinden başlayan iki yılı düzenler. Belgenin türünü ve sürenin başlangıcını birlikte hatırla.

Dayanak: 5901, madde 26

5. Çıkma yoluyla vatandaşlığın kaybı hangi anda gerçekleşir?A) İlk dilekçe verildiğindeB) Çıkma belgesi ilgiliye imza karşılığı teslim edildiğindeC) Pasaport kaybolduğundaD) İzin belgesi için randevu alındığındaCevabı ve açıklamayı göster

Doğru cevap B. Kanun sonucu çıkma belgesinin teslimine bağlar. Başvuru veya izin belgesi aynı hukuki olay değildir.

Dayanak: 5901, madde 27

Bu çalışmayı mobil uygulamada sürdür

Polis KariyerBağımsız PAEM ve Misyon Koruma hazırlığı

Konu · soru · deneme · analiz

Önce bu sayfadaki madde ayrımlarını ve örnek soruları tamamla. Ardından Polis Kariyer’de PAEM ders alanını açarak konu çalışmanı sürdür; deneme analizinde zorlandığın dersleri belirle.

Ücretsiz içerikleri incele; Premium aboneliğin süresince tüm deneme sınavlarına, soru paketlerine ve bilgi kartlarına eriş. Güncel plan ve fiyat satın alma ekranında gösterilir.

Mağazanı seç
App Store’dan indirinGoogle Play’den alın

Apple ve Apple logosu, Apple Inc.’in ticari markalarıdır. App Store, Apple Inc.’in hizmet markasıdır. Google Play ve Google Play logosu Google LLC’nin ticari markalarıdır.

Polis Kariyer uygulamasında PAEM ders ve konu seçimi ekranı
Gerçek App Store tanıtım ekranı; yapay zekâ ile oluşturulmamıştır. Görsele dokunarak cihazına uygun mağazayı aç.

Kontrol edilen resmî kaynaklar

Kaynak kontrolü: 6 Kasım 2026. Hukuki açıklamalar Adalet Bakanlığının UYAP birleştirilmiş metnindeki belirtilen maddelerle karşılaştırıldı. PAEM yönetmeliği sınav bağlamı içindir; bir maddenin sınavda kesin sorulacağını göstermez. Kanun değişikliği ve iptal notlarını resmî metinden ayrıca kontrol et.

Bir kaynak açılmıyor veya daha yeni bir duyuru görüyorsan iletişim sayfasından bildir. Kaynak yeniden kontrol edilmeden sayfadaki kontrol tarihi değiştirilmez.

Sık sorulanlar

Pasaport almak vatandaşlık kazanmak mıdır?

Hayır. Pasaport işlemleri 5682’de, vatandaşlığın kazanılması ve kaybı 5901’de düzenlenir. Bu işlemlerin şartları ve sonuçları farklıdır.

Bu rehber bütün vatandaşlık başvuru yollarını anlatıyor mu?

Hayır. Sınavda temel kavram ayrımlarını çalıştırır. İstisnai kazanma, yeniden kazanma ve diğer ayrıntılar için kanunun ilgili maddeleri ayrıca okunmalıdır.

İlgili rehberler