Kısa cevap
3071 sayılı Dilekçe Hakkının Kullanılmasına Dair Kanun, kişilerin kendileriyle veya kamu ile ilgili dilek ve şikâyetlerini yazıyla iletmesini düzenler. İdari başvuruda sonuç veya işlemin safahatı için en geç 30 gün içinde gerekçeli cevap verilir. TBMM Dilekçe Komisyonundaki inceleme ve karar süresi ise 60 gündür. Bu iki işlem aynı süreye tabi değildir.
Bu rehber, sınava hazırlık için temel madde ayrımlarını açıklar. Kişisel bir olayın hukuki değerlendirmesi için kullanılamaz. Sınav kapsamını ilgili dönemin PAEM duyurusu ve yönetmeliğinden kontrol et.
Kim başvurabilir, hangi şartlar aranır?
Kanunun ilk üç maddesini birlikte oku. Türk vatandaşları, kendileriyle veya kamu ile ilgili dilek ve şikâyetleri için TBMM’ye ve yetkili makamlara yazı ile başvurabilir. Türkiye’de ikamet eden yabancılar bakımından karşılıklılık esası ve dilekçenin Türkçe yazılması şartları ayrıca belirtilir. Bu şartları bütün başvuranlara aynı biçimde uygulayan bir seçenek, kişi grupları arasındaki ayrımı siler.
4. maddede adı-soyadı, imza ve iş veya ikametgâh adresi sayılır. Adres bakımından bağlaç ‘veya’dır; hem iş hem ev adresinin birlikte zorunlu olduğunu söylemek doğru değildir. Bu maddeyi çalışırken başvuru kanalının teknik alanlarını kanunun zorunlu unsurlarına ekleme. Örneğin bir sistemin telefon istemesi, telefonun 4. maddede sayıldığı anlamına gelmez.
Yanlış makam ile incelenemeyen dilekçe farklıdır
5. maddeye göre dilekçe konusuyla ilgisi olmayan bir idari makama verilmişse, o makam dilekçeyi yetkili idari makama gönderir ve başvuru sahibini bilgilendirir. Yanlış makama gitmiş olması tek başına ‘incelenemez’ sonucuna götürmez. Soruda şekil eksikliği mi, görevli makamın yanlış seçilmesi mi anlatılıyor, önce bunu belirle.
6. madde üç grubu ayrı sayar: belli bir konusu bulunmayan dilekçeler, yargı mercilerinin görevine giren konular ve 4. maddedeki şartlardan herhangi birini taşımayan dilekçeler. Sınavda örneği doğru gruba yerleştir. Bu rehber bir uyuşmazlığın idari mi adli mi olduğuna karar vermez; burada amaç, kanunun kategori ayrımını öğrenmektir.
30 gün, 60 gün ve ikinci bildirim
7. maddedeki 30 gün, başvurunun sonucu veya yürütülen işlemin safahatı hakkında gerekçeli cevap süresidir. İdare yalnız sürecin hangi aşamada olduğunu bildirmişse, alınan sonucu daha sonra ayrıca bildirmelidir. Dolayısıyla ‘her iş mutlaka 30 günde kesin sonuçlanır’ ile ‘30 gün içinde gerekçeli cevap verilir’ aynı ifade değildir.
8. maddede TBMM Dilekçe Komisyonunun inceleme ve karara bağlama süresi 60 gündür. Komisyonun dilekçeyi gönderdiği kamu kurum veya kuruluşlarının cevap süresi ise 30 gündür. Çalışma kartını üç satır kur: idari makama başvuru — 30; Komisyon incelemesi — 60; Komisyona kurum cevabı — 30. Bunları iş günü diye değiştirme; kanun burada ‘gün’ ifadesini kullanır.
Sınav sorusunu dört kontrolle çöz
Önce başvuranı, sonra dilekçenin unsurlarını, ardından muhatabı ve son olarak sorulan işlemi belirle. Bir seçenek süreyi doğru yazıp muhatabı değiştirebilir. Bir başkası doğru makama yönlendirme yükümlülüğünü başvurana yükleyebilir. Cevabı yalnız gördüğün sayıya göre seçmek bu ayrıntıları kaçırır.
Yanlışlarını ‘eksik unsur’, ‘yanlış makam’ ve ‘süre/işlem’ olarak ayır. İkinci turda aynı soruyu ezberden cevaplamak yerine yanlış seçeneği tek kelime değiştirerek düzelt. Bu çalışma, 5442’deki makam ayrımlarına geçiş için de yararlıdır.
Bilgi edinme ile dilekçe hakkının sürelerini ayır →
Adım adım nasıl ilerlenir?
Başvuranı belirle
Vatandaş ile Türkiye’de ikamet eden yabancıya ilişkin şartları ayır.
Dört unsuru kontrol et
Ad-soyad, imza ve iş veya ikametgâh adresi düzenini kendi cümlenle yaz.
Süreyi muhatapla eşleştir
30–60–30 dizisini hangi işlem için kullanıldığını söyleyerek tekrar et.
Sonuç ve safahatı ayır
Süreç bilgisi verilmesinin sonucun ayrıca bildirilmesini kaldırmadığını not et.
Yanlış bilgiye götüren üç hata
Her yanlış makam ret sebebi değildir
5. madde gönderme ve bilgilendirme öngörür.
İki adres birlikte şart değildir
4. madde iş veya ikametgâh adresini belirtir.
Otuz gün kesin sonuç garantisi değildir
Sonuç veya safahat cevabı ile ayrıca sonuç bildirimi ayrıdır.
Açıklamalı örnek sorular
Önce cevabını düşün, sonra soruya dokunarak çözümü aç. Bu alıştırmalar özgündür; resmî çıkmış soru değildir.
1. Konusuyla ilgili olmayan idari makama verilen dilekçede ne yapılır?Cevabı ve açıklamayı göster
Doğru cevap B. Kanun yanlış idari makam için yönlendirme ve bilgilendirme düzenler. Bu durum, 6. maddedeki incelenememe sebepleriyle aynı değildir.
2. İdari başvuruya yalnız işlem safahatı bildirilmişse hangisi doğrudur?Cevabı ve açıklamayı göster
Doğru cevap C. Safahat cevabı işlemin aşamasını açıklar; madde sonucun ayrıca bildirilmesini ister.
3. TBMM Dilekçe Komisyonunda inceleme ve karara bağlama hangi sürede sonuçlandırılır?Cevabı ve açıklamayı göster
Doğru cevap A. Komisyondaki süre 60 gündür. Komisyona kurumların cevap vermesi için düzenlenen 30 gün farklı bir işlemdir.
4. Kanundaki adres şartı nasıl ifade edilir?Cevabı ve açıklamayı göster
Doğru cevap D. Kanundaki ‘veya’ seçeneği önemlidir. Telefon, 4. maddede adresin yerine geçen unsur olarak sayılmaz.
Bu çalışmayı mobil uygulamada sürdür
Kontrol edilen resmî kaynaklar
Kaynak kontrolü: 6 Kasım 2026. Açıklamalar Adalet Bakanlığının UYAP birleştirilmiş metnindeki belirtilen maddeler ve değişiklik notlarıyla karşılaştırıldı. Bu konu haritası kanunun tamamının yerine geçmez. PAEM sınav kapsamına ilişkin kesinlik yalnız ilgili dönem duyurusu ve yönetmeliğinden kurulabilir.
- Adalet Bakanlığı UYAP — 3071 sayılı Dilekçe Hakkının Kullanılmasına Dair Kanun
- PAEM Giriş ve Eğitim-Öğretim Yönetmeliği
Bir kaynak açılmıyor veya daha yeni bir duyuru görüyorsan iletişim sayfasından bildir. Kaynak yeniden kontrol edilmeden sayfadaki kontrol tarihi değiştirilmez.
Sık sorulanlar
3071 sayılı Kanun kaç gün içinde cevap verilmesini öngörür?
İdari makama yapılan başvuru için sonuç veya safahat hakkında en geç 30 gün içinde gerekçeli cevap verilir. TBMM Dilekçe Komisyonundaki inceleme ve karar için 60 gün, Komisyona ilgili kurum cevabı için 30 gün ayrımı vardır.
Bu rehberdeki dilekçe soruları resmî çıkmış soru mu?
Hayır. Kanunun farklı maddelerini karşılaştırmak için hazırlanan özgün alıştırmalardır. Her açıklamanın yanında resmî dayanak bağlantısı bulunur.


